Nizamiyah And Bologna: A Comparative Study Of The Curriculum Historiography Of Two Higher Education Civilizations In The World

  • Nuraini Mannan Universitas Islam Negeri Ar-Raniry Banda Aceh, Indonesia
  • Zulkarnaini Universitas Abulyatama, Indonesia
  • Nurjannah Ismail Universitas Islam Negeri Ar-Raniry Banda Aceh, Indonesia
  • Subhan Universitas Islam Negeri Ar-Raniry Banda Aceh, Indonesia
  • Mujiburrahman Universitas Islam Negeri Ar-Raniry Banda Aceh, Indonesia
Keywords: Nizamiyah, Bologna, Historiography Curriculum, Higher Education, Study Comparative.

Abstract

Studies This motivated by fundamental problems in discourse education global height, namely gap understanding to root historical formation difference paradigmatic between tradition Islamic and Western education. The Nizamiyah Madrasah and the University of Bologna, both of which born in the 11th century, represents two educational models height that forms face Sunni Islamic civilization and Latin Europe, but studies that examine both of them in a way comparative in perspective historiography curriculum still very rare. Research This aim For analyze in a way deep comparison foundation epistemological, structure curriculum, methods learning, as well as impact sociocultural and political from second institutions those. Types research used is studies literature with approach qualitative-comparative. Research results disclose four findings main. First, in epistemological, Nizamiyah based on orientation theocentric which places revelation as source truth absolute and rational as tool aid, while Bologna relies on orientation anthropocentric-scriptural which places ratio and dialectics as center methodology. Second, the structure curriculum Nizamiyah nature fiqh-centric which leads to integration knowledge in religious framework, while Bologna is centralized jurisprudence leading to specialization profession secular. Third, the method learning Nizamiyah emphasize authority sanad and transmission knowledge through halaqah, while Bologna developed a culture of disputation that encourages criticism and innovation. Fourth, second curriculum functioning as instrument legitimacy politics and formation identity each civilization. Research conclude that fundamental differences between second institutions No lies in the aspect technical curriculum, but rather on the answers philosophical on question about essence science and purpose education. Implementation findings This offers a synthesis model curriculum education contemporary Islamic high school that integrates spiritual power of Nizamiyah with sharpness Bologna analytical.

References

Abdullah, M. A. (2024). Pendidikan Islam Klasik: Dari Nizamiyah hingga Al-Azhar. Pustaka Pelajar.
Alhamuddin, A., & Fanani, A. (2025). Revisiting the curriculum of Madrasah Nizhamiyah: Inspirations for contemporary Islamic education in Indonesia. Edu Global: Jurnal Pendidikan Islam, 6(1), 55–61. https://doi.org/10.56874/edb.v6i1.21
Al-Jabiri, M. A. (2023). Formasi Nalar Arab: Kritik Tradisi Menuju Pembebasan. IRCiSoD.
Anggraini, R. D., & Kawakib, A. N. (2025). Islamic education at the Nizhamiyah Madrasah during the Abbasid era: Models of financing, curriculum design, and pedagogical priorities. El-Suffah: Jurnal Studi Islam, 2(1). https://doi.org/10.70742/suffah.v2i1.185
Asyura, M. (2024). Filsafat Pendidikan Islam: Integrasi Ilmu dan Iman. Prenada Media.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2023). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (6th ed.). SAGE Publications.
Daulay, S. Y., Hasibuan, Z. E., & Novianto, E. (2025). Madrasah Nizhamiyah dalam perspektif politik pendidikan Islam: Analisis historis dan implikasi sosio-intelektual. Ahsani Taqwim: Jurnal Ilmu Pendidikan dan Keislaman, 2(3). https://doi.org/10.63424/ahsanitaqwim.v2i3.426
Ifendi, M. (2021). Madrasah Nizamiyah: Telaah historis sebagai lembaga pendidikan dan perang politik-ideologi. Jurnal Penelitian Pendidikan Islam, 8(2), 139–148. https://doi.org/10.36667/jppi.v8i2.449
Ismail. (2026). Pendidikan Islam dalam Lintasan Filsafat: Dari Awal Peradaban hingga Era Digital. Buatbuku.com.
Latif, M. S., Latif, A., & Almahdi. (2025). History of growth, formation, and development of Islamic educational institutions. INTIHA: Islamic Education Journal, 2(2), 262–272. https://doi.org/10.58988/intiha.v2i2.331
Lestari, D. P., & Wijaya, A. (2025). Sejarah Pendidikan Barat: Dari Yunani Kuno hingga Abad Pertengahan. Rajawali Pers.
Mahmud, A., & Hasanah, U. (2024). Studi Perbandingan Kurikulum Pendidikan Islam dan Barat. Remaja Rosdakarya.
Moleong, L. J. (2023). Metodologi penelitian kualitatif (Edisi revisi). PT Remaja Rosdakarya.
Nasution, H. (2025). Islam Ditinjau dari Berbagai Aspeknya. UI Publishing.
Raco, J. R. (2022). Metode penelitian kualitatif: Jenis, karakteristik, dan keunggulannya. PT Grasindo.
Rahman, F., & Fauzi, M. (2024). Metodologi Pembelajaran dalam Pendidikan Islam Klasik. Kencana.
Samiuddin, L. M., Fadliah, I. R., & Zaman, K. (2026). Ilmu Pendidikan Islam. CV Abdi Fama Group.
Sugiyono. (2023). Metode penelitian kuantitatif, kualitatif, dan R&D (Edisi ke-3). Alfabeta.
Suryadilaga, M. A. (2025). Hierarki Ilmu dalam Tradisi Intelektual Islam. Kalimedia.
Yulianti, R. (2025). Madrasah dan Universitas: Sejarah Lembaga Pendidikan Islam. Bumi Aksara.
Zarkasyi, H. F. (2025). Filsafat Peradaban Islam. Gema Insani Press.
Zed, M. (2021). Metode penelitian kepustakaan (Edisi ke-4). Yayasan Pustaka Obor Indonesia.
Zulfahmi. (2021). Hubungan guru-murid dalam institusi pendidikan Islam dan barat zaman pertengahan: Suatu kajian perbandingan (Tesis, Universiti Putra Malaysia).
Published
2026-06-26
How to Cite
Nuraini Mannan, Zulkarnaini, Nurjannah Ismail, Subhan, & Mujiburrahman. (2026). Nizamiyah And Bologna: A Comparative Study Of The Curriculum Historiography Of Two Higher Education Civilizations In The World. International Journal of Technology and Education Research, 4(02), 1731-1746. https://doi.org/10.63922/ijeter.v4i02.4688